(Zelf)stigma heeft mij gebroken.

Al mijn hele leven heb ik last van stigma. En met stigma bedoel ik vooroordelen, invullen voor een ander: “Ach, jij bent, jij kan, ik hoorde niet anders.” En ik dreef erop.

Het begon al op jonge leeftijd. “Jij bent geen jongen, ik wilde geen dochter.” Al van jongs af aan sta je dan al 10-0 achter. Je voelt altijd dat er iets mis is in de hechting. Dan krijg je een broertje, en word je weggecijferd. Je bent altijd net niet goed genoeg. Als je ouders gaan scheiden en je geen hoge pet op hebt van je vader, en er wordt tegen je geroepen “je lijkt op je vader,” vraag je je af: Is dat zo? Alles waar ik tegenaan liep bij hem, ben ik dat? Ben ik zo’n donker persoon?

Dan zeggen ze: “Jij bent niet te houden, het gezin kan niet met je omgaan,” en je wordt uit huis geplaatst voor “rust.” Je voelt je afgedankt, boos, en zielig. Weer dacht ik: Zie je wel, ik ben niet goed genoeg om in een gezin te wonen. En op school ben je “die meid van de groep die uit huis is geplaatst.” Op een gegeven moment durfde ik niet meer te vertellen waar ik woonde. Mensen konden het niet volgen. Ik ging naar dezelfde school, maar ik heb in mijn middelbareschooltijd op 10 verschillende plekken gewoond. Er was nergens plek of het was geen goede plek. Het gevoel van “ik ben nergens welkom” werd steeds groter.

Op mijn 18de stopte de hulpverlening, maar niet mijn problemen. Ik stopte met school en ging fulltime werken. Ik moest wel; zelf verdienen om zelf te overleven. Toen vroeg een leuke collega of ik bij hem kwam wonen. Ik voelde me welkom, maar achteraf bleek dat ik me zo had aangepast om maar lief en leuk gevonden te worden dat ik mezelf helemaal kwijtraakte. Ik belandde in een ongezonde relatie. Toen zeiden mensen: “Maar je doet dit zelf, jij blijft.” Een onverwachte zwangerschap voor mijn 21ste was totaal niet gepland. Toen was ik weer “die jonge moeder die niks had bereikt.”

Toen ik koos voor mezelf en mijn kind, was het: “Oh, nooit gezien dat er iets aan de hand was, je maakt het erger, je wil zeker je hand ophouden.” En vooral: “Wat doe je je kind aan, om alleenstaande moeder te zijn?” Wat deed ik mijn kind aan? Deed ik dat? Of koos ik voor de moeilijke maar verstandige weg? Ik was degene die de relatie verbrak, maar het schuldgevoel naar je kind gaat nooit weg.

Fast forward naar een nieuwe relatie, waar een zwangerschap uit voortkwam. Bewust en net zo welkom als mijn eerste. We waren lange tijd samen, maar ook hier durfde ik nooit goed mezelf te zijn. Vanaf dag 1 leefde ik met dat zelfstigma: “Ik ben niet goed genoeg. Om goed genoeg te zijn, zal ik alles doen om jou gelukkig te maken.” Ik verdiende niet beter. Dit was het dan.

Zo kwam ik in een burn-out terecht. Weer een relatie gestopt, maar dit keer omdat ik, door goede hulp, eindelijk leerde wie ik was, wat ik wilde, en vooral: wat ik vond. En dan komt die uitspraak: “Je bent een moeder van 2 kinderen, oh en jong, en oh, verschillende vaders, oh, burn-out ziektewet… Jij bent er zo één.” Maar wat is “zo één”? Waarom word je bekritiseerd? Ik had eindelijk geleerd wie ik was, voelde me sterker dan ooit, en nu was ik weer “zo één.”

Stigma… Ik kende dat woord niet, maar sinds ik dit werk doe, ben ik me ervan bewust. Het breekt je, het laat je klein voelen, het stopt jou of jezelf in een hokje. Dagelijks kom je het tegen, maar pas als je je er bewust van wordt en jezelf ertegen kan wapenen, kun je het naast je neerleggen. Oordeel niet te snel, elk huisje heeft zijn kruisje, iedereen heeft hard gewerkt om te staan waar hij of zij nu staat. En ik? Ik ben gelukkig in mijn zelfgekozen bubbel. En welk hokje dat is? Geen idee, maar wel de mijne.