Baat het niet, dan schaadt het wél.

Baat het niet, dan schaadt het wél

Ik ben jarenlang in behandeling geweest in de GGZ. Ik kreeg stempeltjes waar een heel groot stigma op zat en waardoor ik altijd een behandeling kreeg op basis van mijn buitenkant en gedrag. Ik dacht dat elke vorm van hulp beter was dan geen hulp. Dat als ik maar ergens in behandeling was, waar dan ook, bij wie dan ook, dat ik vanzelf vooruit zou gaan. “Baat het niet, dan schaadt het niet,” was iets wat ik mezelf voorhield maar ook wat hulpverleners tegen me zeiden. Maar inmiddels weet ik dat dit niet waar is. Niet-passende behandeling kan je schaden.

Wat mij het meest heeft beïnvloed, is niet eens dat een behandeling niet werkte, maar wat het met mijn zelfbeeld deed. Elke keer dat ik ergens terechtkwam waar ik eigenlijk niet paste, voelde ik mezelf een beetje meer kapot gaan aan het idee dat het aan mij lag. Dat ik zo ingewikkeld, zo anders, zo “gek” was dat niemand wist wat ze met me aan moesten.

Wat ik misschien nog erger vond, was hoe ik door een verkeerde diagnose aan mijn eigen ervaringen begon te twijfelen. Ik ging ervan uit dat hulpverleners wisten wat ze deden, dus ik vertrouwde op hun oordeel. Omdat iedereen dezelfde sticker bleef herhalen, dacht ik dat het wel aan mij moest liggen als dingen niet logisch voelden. Ik dacht dat ik gewoon “gek” was en dat mijn gevoel niet te vertrouwen was.

Pas toen later bleek dat er een heel andere diagnose speelde, besefte ik hoeveel schade dat had gedaan. Jarenlang was ik behandeld vanuit een beeld dat helemaal niet bij mij paste, en niemand had echt gekeken naar wat er echt aan de hand was. Het beschadigde mijn vertrouwen in anderen, in hulpverleners, maar vooral in mezelf. Dat is misschien wel het meest beschadigende geweest.

En dat is precies waar de schade begint. Niet-passende hulp maakt dat je jezelf kwijtraakt. Je leert jezelf aan om je mond te houden, te verdragen en jezelf nog verder weg te duwen omdat je niet nog eens wil falen, niet nog eens wil horen dat zij je niet kunnen helpen. Je gaat geloven dat jij het probleem bent.

Er zijn veel momenten geweest waarop ik dacht ik ben te complex. Niet omdat ik niet wilde vechten, maar juist omdat ik zo vaak opnieuw begon, steeds met hoop dat dit keer iemand me echt zou zien. Maar elke keer dat een behandeling niet aansloot, voelde het alsof ik steeds opnieuw bewezen kreeg dat ik te complex was. Het maakte me hopeloos en moe, niet van het zoeken naar hulp, maar van het telkens opnieuw teleurgesteld raken, in mezelf en in het systeem dat me had moeten helpen.

Nu zie ik hoe belangrijk het is om te erkennen dat niet elke behandeling geschikt is, en dat dat niet mijn schuld is. Het is geen falen om te zeggen: dit helpt mij niet. Het is zelfkennis. Het is bescherming. Want verkeerde hulp is niet neutraal. Het breekt je vertrouwen af, het ondermijnt je hoop en vertraagt je herstel. En daar ligt een taak voor hulpverleners: niet vasthouden aan protocollen of aannames, maar kijken naar wie er daadwerkelijk tegenover hen zit. Luisteren, doorvragen, meebewegen.

Wat ik hoop, is dat meer mensen durven erkennen dat passende zorg geen luxe is, maar een voorwaarde voor herstel. En dat niemand hoeft te blijven bij iets dat niet werkt. Iedereen heeft het recht heb om gehoord te worden. Soms zit je simpelweg niet op de juiste plek. En het is de taak van een goede hulpverlener is om dat ook te durven zien

Het heeft lang geduurd voordat ik dat kon zien. Maar ik weet nu: passende hulp kan helen. Niet-passende hulp kan beschadigen. En dus is het tegenovergestelde van wat ik lang heb gedacht waar: baat het niet, dan schaadt het wel..